Ali Nihat Gökyiğit (1925–2023)

23 Şubat 1925 tarihinde Artvin’de dünyaya gelen Ali Nihat Gökyiğit, doğayla iç içe bir çevrede yetişmiş; çocukluk yıllarında edindiği tabiat sevgisini yaşamı boyunca koruyarak toplumsal sorumluluk anlayışının merkezine yerleştirmiştir.

İlk ve orta öğrenimini Artvin’de tamamlayan Gökyiğit, lise ve lisans eğitimini İstanbul’daki Robert College’de İnşaat Mühendisliği alanında 1946 yılında tamamlamıştır. Yüksek lisans öğrenimini Amerika Birleşik Devletleri’nde sürdürmüş ve University of Michigan’dan 1948 yılında yüksek inşaat mühendisi unvanıyla mezun olmuştur. Meslek hayatına yurt dışında başlayan Gökyiğit, 1949 yılında Türkiye’ye dönerek kamu ve özel sektörde önemli görevler üstlenmiştir.

1956 yılında Feyyaz Berker ve Necati Akçağlılar ile birlikte bugün Tekfen Holding’in temelini oluşturan mühendislik girişimini kurmuş; şirketin inşaat, sanayi ve tarım alanlarında büyüyerek Türkiye’nin önde gelen kuruluşlarından biri haline gelmesinde etkin rol oynamıştır. Uzun yıllar Yönetim Kurulu Üyeliği ve Başkanlık görevlerini yürüten Gökyiğit, Mayıs 2015’ten itibaren Kurucu ve Onursal Başkan unvanını taşımıştır.

İş dünyasındaki liderliğinin yanı sıra sivil toplum alanında da öncü rol üstlenen Gökyiğit, 1992 yılında Hayrettin Karaca ile birlikte TEMA Vakfı’nı kurarak erozyonla mücadele, ağaçlandırma ve doğal varlıkların korunmasına yönelik çalışmalara öncülük etmiştir. “Yaprak Dede” olarak anılan Gökyiğit, sürdürülebilir kalkınma anlayışını savunmuş; ekonominin ekoloji ile uyum içinde geliştirilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

1995 yılında İstanbul’da, eşi Nezahat Gökyiğit’in anısına kurduğu Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi, kısa sürede Türkiye florasının korunması, araştırılması ve tanıtılmasına hizmet eden önemli bir bilim ve eğitim merkezi haline gelmiştir. Aynı zamanda Tekfen Filarmoni Orkestrası’nın kuruluşuna öncülük ederek kültür ve sanat alanında da kalıcı katkılar sunmuştur.

Gökyiğit’in doğa ve botanik alanındaki vizyonu, memleketi Artvin’de de somut bir kurumsal yapıya dönüşmüştür. Artvin Çoruh Üniversitesi bünyesinde kurulan Ali Nihat Gökyiğit Botanik Bahçesi Uygulama ve Araştırma Merkezi, 19 Aralık 2018 tarihli ve 30630 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik ile resmiyet kazanmıştır.

Artvin ili Salkımlı Köyü’nde, Deriner Barajı inşaat sürecinde şantiye alanı olarak kullanılan yaklaşık 200 dönümlük alanın botanik bahçesine dönüştürülmesine yönelik fizibilite çalışması, 2017 yılında Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özgür Eminağaoğlu yürütücülüğünde, DOKA desteğiyle gerçekleştirilmiştir. Uygunluk raporlarının ardından alanın üniversiteye tahsis süreci tamamlanmış; altyapı ve üstyapı unsurlarının botanik bahçesi fonksiyonuna kazandırılması sağlanmıştır. Projenin finansmanında Ali Nihat Gökyiğit’in kurucusu olduğu ANG Vakfı önemli destek sunmuştur.

2019 yılında temeli atılan Botanik Bahçesi; yapısal peyzaj uygulamaları, otomatik sulama sistemleri, drenaj ve altyapı projeleri ile bütüncül bir planlama anlayışı çerçevesinde geliştirilmiştir. Bahçe bünyesinde araştırma ve uygulama seraları, tıbbi ve aromatik bitkiler laboratuvarları, gen bahçeleri, endemik ve ballı bitki koleksiyon alanları, organik gölet, tematik alanlar ve eğitim birimleri yer almaktadır. Günümüzde yaklaşık 2.000 farklı türe ait 30.000’e yakın bitki örneğini barındıran merkez; eğitim, araştırma ve koruma faaliyetleri açısından bölgesel ve ulusal ölçekte önemli bir konuma sahiptir. 2022 yılında düzenlenen törenle resmî açılışı gerçekleştirilen Botanik Bahçesi, kuruluşundan itibaren yoğun ziyaretçi ilgisi görmüş ve bilimsel çalışmalara ev sahipliği yapmıştır.

Ali Nihat Gökyiğit, yaşamı boyunca üretim ile doğa arasındaki dengeyi gözeten bir kalkınma anlayışını savunmuş; çevresel sorumluluğu ekonomik gelişmenin ayrılmaz bir unsuru olarak değerlendirmiştir. Çalışmaları nedeniyle Cumhurbaşkanlığı Devlet Üstün Hizmet Madalyası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Üstün Hizmet Ödülü başta olmak üzere çok sayıda ulusal ve uluslararası takdirle onurlandırılmıştır.

25 Ocak 2023 tarihinde 98 yaşında vefat eden Ali Nihat Gökyiğit; iş dünyasında kurumsal başarıları, sivil toplum alanında öncü girişimleri ve doğa koruma çalışmalarına kazandırdığı kalıcı eserlerle Türkiye’nin sürdürülebilir kalkınma hafızasında müstesna bir yer edinmiştir.

Artvin’den İstanbul’a uzanan yaşam yolculuğu, toprağa ve yeşile adanmış bir sorumluluk bilincinin simgesi olarak hatırlanmaktadır.