Tanıtım

1. ARAŞTIRMA MERKEZİNİN KISA TANITIMI

Ali Nihat Gökyiğit Botanik Bahçesi Uygulama ve Araştırma Merkezi, 19 Aralık 2018 tarihli ve 30630 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan yönetmelik ile kurulmuştur. Artvin ili, Salkımlı Köyü’nde bulunan, Deriner baraj inşaatını yapan ERG firmasının şantiye alanı olarak kullanılan, yaklaşık 200 dönümlük alanın inşaat tamamlanması sonrasında bu alanın bir Botanik Bahçesine dönüştürülüp dönüştürülemeyeceği üzerine Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özgür Eminağaoğlu yürütücülüğünde 2017 yılında DOKA desteği ile uygunluk fizibilite çalışması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular ışığında Botanik Bahçesi kuruluşu için uygun olduğu anlaşılan bu alanın Artvin Çoruh Üniversitesi’ne tahsisi için Prof. Dr. Özgür Eminağaoğlu tarafında hazırlanan 24 adet tahsis dosya Milli Emlak Genel Müdürlüğüne sunulmuş ve üniversiteye alanın geçici tahsisi yapılmıştır. ERG firması Yönetim Kurulu Başkanı sayın Prof. Dr. Vural Erbilgin ile yapılan görüşmeler sonucunda alan üzerindeki bina ve prefabrikler Botanik bahçesi unsurları olarak kullanılmak üzere üniversitemize bağışlanmıştır. Hazırlanmış olan fizibilite projesine ANG Vakfı tarafından finansman desteği sağlanmıştır. Botanik Bahçesi kuruluş faaliyetleri 2019 yılında gerçekleştirilen temel atma töreni ile başlamış ve bu merkez tarafından yürütülmüştür. ANG Vakfı desteğiyle Yapısal Peyzaj Uygulama Projesi, Otomatik Sulama Sistemi Projesi, Çevre Aydınlatma ve Elektrik Projesi, Altyapı Yağmursuyu ve Yeşil Alan Drenaj Projesi hazırlatılmıştır. Botanik Bahçesi’nde giriş kontrol üniteleri, misafirhane, toplantı salonu, yönetim birimleri, Tıbbi-Aromatik Bitkiler Ürün Laboratuvarları ve derslikler, ofisler, panoramik görüntüye sahip kafe, AR-GE ve Sergi Serası, Üretim Serası, Tıbbi-Aromatik Bitkiler, Endemik Bitkiler, Ballı Bitkiler, Yem Bitkileri, Gül bahçesi, Meyveli Türler Gen Bahçesi gibi Koleksiyon alanları yanında Organik Gölet, Tema Alanı, Arkatlı Yürüme Alanları ve Bitki Tünelleri, Labirent bahçe, Yöresel Evler ve Bitkiler Sokağı gibi alanlar oluşturulmuştur. Alana 400’ü nadir, 200’ü tıbbi aromatik özellikte, yaklaşık 1400 civarında dekoratif olmak üzere toplam 2000 farklı türe ait 30000’e yakın bitki yetiştirilmektedir. Kuruluşundan itibaren ziyaretçiler tarafından yoğun ilgi gören Botanik Bahçesi 2019 yılında TBMM Tıbbi ve Aromatik Bitki Araştırma Komisyonu tarafından da ziyaret edilmiş olup, 2022 yılında düzenlenen tören ile açılışı gerçekleştirilmiştir.

2. ARAŞTIRMA MERKEZİNDE YER ALAN LABORATUARLAR

Tıbbi-Aromatik Bitki Ürün Laboratuvarları

Ali Nihat Gökyiğit Botanik Bahçesi Uygulama ve Araştırma Merkezi bünyesinde kurulan bu laboratuvar, bölge halkını tıbbi-aromatik bitkilerden elde edilecek ürünler konusunda bilinçlendirmek, küçük ölçekli üretim tesisi kurma fikrini destekleyecek eğitimler vermek ve bölgesel kalkınmaya katkı sunmak amacıyla kurulmuştur.

 Küçük veya orta ölçekli üretim tesislerinde, Tıbbi-Aromatik Bitkilerin ürüne dönüştürülmesinde yardımcı olabilecek aşağıda listelenen cihazlar ile ilgili eğitimler verilmektedir.

Botanik Bahçesi’nde gerçekleştirilen “Tıbbi-Aromatik Bitki Yetiştiriciliği ve Kozmetik Ürün Oluşturma Eğitimi” kapsamında laboratuvarda bulunan Distilasyon Cihazı uçucu yağ çıkarmak için, Manuel Meyve Sebze Dilimleme Makinası ve Gıda ve Meyve Kurutma Makinesi kurutulmuş meyve elde etmek için, Yarı Otomatik Tartılı Granül & Toz Dolum Makinası gramajlı ürün elde etmek için, Masaüstü Tohum Sıkma Soğuk Yağ Presi tohumlardan soğuk sıkım yağ elde edebilmek için, Poşet Ağzı Yapıştırma Makinası paketli ürüne dönüşüm için, El Mikseri, Hassas Terazi ve Isıtıcılı Manyetik Karıştırıcı Makineleri sabun ve krem uygulamaları için kullanılmıştır.

Tıbbi-Aromatik Bitki Ürün Laboratuvarı Cihaz Listesi

 

Cihaz Adı

Marka ve Model

1

Masaüstü Tohum Sıkma Soğuk Yağ Presi

Sonkaya Smyp3

2

Çift Çeneli Azotlu Gazlı Vakum Makinası

Sonkaya Smvk250ug

3

Poşet Ağzı Yapıştırma Makinası

Sonkaya Smpy60a

4

Yarı Otomatik Sıvı Dolum Makinası

Sonkaya Smds500y

5

Yarı Otomatik Tartılı Granül & Toz Dolum Makinası

Sonkaya Smdg1200y

6

Distilasyon Cihazı

Mac Fz-1005 Bıo

7

Zeytinyağı Makinesi

Devisso

8

Manuel Meyve Sebze Dilimleme Makinası

Dalle SL-266

9

Gıda ve Meyve Kurutma Makinesi

Dalle LT-102

10

El Mikseri (Ev Tıpı)

Markasız

11

Hassas Terazi (Ev Tipi)

Markasız

12

Isıtıcılı Manyetik Karıstırıcı (Dijital)

Markasız

 

Bitki Genetik Laboratuvarı

Ali Nihat Gökyiğit Botanik Bahçesi Uygulama ve Araştırma Merkezi bünyesinde, bölgeye özgü üretime konu edilecek Tıbbi-Aromatik Bitkilerin biyolojik tanımlamalarının yani genetik kimliklendirmelerinin yapılması amacıyla kurulmuştur. Bu laboratuvar sayesinde ürüne dönüştürülen Tıbbi-Aromatik Bitkilerin genetik kimlik bilgilerinin bulunduğu, barkodlu etikete sahip ürünler olması sağlanacaktır. Elde edilen genetik veriler GenBankası’na girilmiş olacağından bölgedeki bitkilerin doğrulanabilir olması ve bu sayede değerinde satışa konu edilmesi imkanı oluşacaktır. Bu laboratuvar gelecekte gerçekleştirilebilecek benzer araştırmalar için önemli bir altyapı hizmeti sunacaktır. Bu amaçla aşağıda listelenen cihazlar ile çalışmalar yürütülmektedir.

Bitki Genetik Laboratuvarı Cihaz Listesi

 

Cihaz Adı

Marka ve Model

1

Thermal Cycle PCR Cihazı

Biorad T100

2

Elektroforez Seti

 

(Biorad, Mini Sub-Cell Yatay Elektroforez Tankı ve Güç Kaynağı)

3

Jel Görüntüleme Sistemi

Er-Fx1-A5m

4

Soğutmalı Santrifüj

Hermle

5

Vorteks

Heidolph

6

Otomatik Pipet Seti

Eppendorf

7

Hassas Terazi

Radwag AS 220.R2

8

Mikrodalga Fırın

Arçelik Md 674

9

Küp Buz Yapma Makinesi

Markasız

10

Otoklav

Hirayama

11

Double Distile Saf Su Cihazı

 

 

Herbaryum (Kurutulmuş Bitki Müzesi)

Artvin Çoruh Üniversitesi bünyesinde kurulmuş olan uluslararası niteliklere haiz ARTH Herbaryumu’nda Tıbbi-Aromatik Bitkiler koleksiyonu oluşturulması, sanal herbaryuma dönüştürülmesi hedeflenmiştir. Bitkilerin isimlendirilmesinde önemli olan diagnostik karakterlerin bilgisayar ortamına aktarılarak bilimsel amaçlı kullanılabilir hale getirilmesi için halihazırda mevcut binoküler stereozoom mikroskoplara takılmak üzere Olympus EP50 görüntüleme cihazı ve herbaryum tekniğine uygun hazırlanmış örnek materyallerin sanal ortama aktarılması için MRS-1600A30S Tarayıcı satın alınarak herbaryuma kazandırılmıştır. Bölgeden toplanan Tıbbi-Aromatik Bitkilerin bu ekipmanlar kullanılarak isimlendirilmiş, diagnostik karakterleri görüntülenerek bilgisayar ortamına aktarılmış, örnekler taranarak sanal herbaryum oluşturulmuş ve mevcut Botanik Bahçesi Veri Yönetim Sistemi’ne (OTOBUR) kaydedilmiştir.

Tohum Odası

Bölgede doğal yayılışa sahip Tıbbi-Aromatik özellikteki bitkilerden toplanan tohumların uygun koşullarda uzun süre saklanabilmesi ve daha sonra gerçekleştirilecek araştırma ve incelemelerde kullanılabilmesi için “Tohum Saklama Odası” olan bir Tohum Evi oluşturulmuştur. Tohumlara yapılacak işlemlerde kullanılmak üzere Irmeco Tohum Sayma ve Paketleme Makinesi temin edilmiştir. Toplanan tohumların içine konacağı değişik ebatlarda çok sayıda vakumlu cam kavanozlar tedarik edilmiştir. Bölgede yürütülen çalışmalarda 200 civarında farklı bitki türüne ait toplanan tohumlar, bu cam kavanozlara konularak tohum saklama odasına yerleştirilmiştir. Her türe ait kaç adet tohum olduğu Irmeco Tohum Sayma Makinesi kullanılarak belirlenmiştir.

Bitki Kurutma Odası

Projelere konu olan hedef türlerden elde edilen canlı bitki materyallerinin standarda uygun kurutulması ve bu işlemin eğitimlerde kursiyerlere gösterilebilmesi amacıyla Bitki Kurutma Odası kurulmuştur. Botanik bahçesinde yetiştirilen ve verilen eğitimlere konu olan bitkilerin kurutma işlemleri burada gerçekleştirilmiştir. Tıbbi-Aromatik Bitkilerden uçucu yağ eldesi öncesi toplanan bitkilerin standart koşullarda kurutulmasının önemini vurgulamaya katkı sunan bir tesistir. 

3. SERA

Yörede doğal olarak bulunan endemik ve endemik olmayan nadir türlerin yanında botanik bahçesinin dış mekanlarında yetiştirilemeyecek özellikli türlerin yetiştirilmesi ve sergilenmesi amacıyla ANG Vakfı desteğiyle yaklaşık 450 m2 büyüklükte 3 bölümden oluşan 3 farklı iklim (karadeniz, tropik ve çöl) ve 5 farklı sulama ve gübreleme otomasyon sistemine sahip, içerisinde sucul bitkilerin yetiştirileceği havuzu bulunan, çelik konstrüksiyonlu polikarbondan yapılmış bir AR-GE ve Sergi Serası kurulmuştur. Sera içerisinde 1400 farklı bitki türüne ait 5000’den fazla saksılı bitki bulunmaktadır. Bu seranın yan tarafında mevcut olan beton yüzeye ihtisaslaşma projesi kapsamında 200 m2’lik üretim serası ilave edilmiştir. Bu sayede Tıbbi-Aromatik Bitkilerin yetiştiriciliğine yönelik çalışmaların yürütülmesi, bölge halkına yönelik kurs ve eğitimlerin düzenlenmesi imkanı artmıştır. Üretilen sertifikalı fidanlar ilgililere dağıtılabilecektir. “Tıbbi-Aromatik Bitki Yetiştiriciliğinin Geliştirilmesi” isimli ihtisas projesi kapsamında hedeflenen 50 türün yetiştiricilik faaliyetleri bu serada yürütülecektir.

4. KOLEKSİYON ALANLARI

Tıbbi-Aromatik Bitkiler Koleksiyon Alanı

Botanik bahçesi içerisinde Tıbbi-Aromatik Bitkilerin yetiştirildiği ve sergilendiği bir koleksiyon alanı oluşturulmuştur. Yürütülen ihtisas projeleri kapsamında doğadan sökülen saksılı bitki örnekleri bu alana dikilmiştir. Alanda uyum süreçleri gözlemlenmiştir. Hedef türlere ait tohumlar serada çimlendirildikten sonra gelişen fideleri alana transfer edilecektir.

Baraj Altında Kalan Bitkiler Koleksiyon Alanı

Yürütülen projeler çerçevesinde baraj altında kalacak olan bitkilere ait toplanmış tohumlar yeni imkanlar kullanılarak yetiştiriciliğe konu edilmiş ve yetiştirilen fideler botanik bahçesinde oluşturulan Baraj Altında Kalan Bitkiler Koleksiyon Alanı’na dikilmiştir.

Meyveli Türler Gen Koleksiyon Alanı

Botanik bahçesinde mevcut olan Meyveli Türler Gen Koleksiyon Alanı’na, Artvin’de yapılan 408 adet TOKİ sosyal konut projesinin uygulanacağı inşaat alanındaki 20-30 yaşları arasındaki ceviz (Juglans regia), dut (Morus alba), elma (Malus pumila), kiraz (Cerasus avium), mandalina (Citrus reticulata), nar (Punica granatum), trabzon hurması (Diospyros kaki), yenidünya (Eriobotrya japonica) ve zeytin (Olea europaea) meyve ağaçları sökülerek transfer edildi.

Model Bahçe Kurulumu

Artvin Milli Eğitim Müdürlüğü ile Üniversitemiz arasında imzalanan yer tahsis protokolü çerçevesinde Ardanuç İlçesi, Tütünlü Köyü’nde bulunan ve kullanılmayan yatılı bölge okulu bahçesine Tıbbi-Aromatik Bitkiler Model Bahçesi kuruldu. Saha, tıbbi-aromatik özellikteki sarılıcı bitkiler, ağaç ve çalılar ile otsu türlerin yetiştirileceği sulama sistemine sahip, kurs ve eğitimlerin düzenleneceği bir alan olarak planlanmıştır.